Aşkın tarihi dersimden notlar: Bölüm 4 - Eros & Psyche

Bu hikayeyi anlatmasak antik dünyada aşk kavramı kesinlikle eksik kalır. 

Efsaneye göre Psyche, bir kralın üç kızından en küçüğü ve en güzelidir. Öyle büyüleyici bir güzelliğe sahiptir ki güzellik tanrıçası Afrodit’in kıskançlıktan gözü döner. Afrodit, oğlu Eros’u çağırır ve bu ölümlü kızı dünyadaki en çirkin yaratığa aşık etmesini emreder. Ancak Eros, annesinin bu isteğini yerine getirmeye çalışırken oklarından birini yanlışlıkla kendi kalbine saplar; o an Psyche’ye delice aşık olur.

Eros, annesinden gizli, Psyche’yi büyüleyici bir saraya götürür ve birlikte yaşamaya başlarlar. Fakat Eros, yanına yalnızca geceleri gelmekte ve tanrısal kimliğini gizlemek için yüzünü asla göstermemektedir. Bir süre sonra kız kardeşlerinin kışkırtmasıyla Psyche’nin içini amansız bir şüphe ve merak kaplar. Kız kardeşlerine göre bu gizemli koca, kesinlikle karanlıkta saklanan çirkin bir canavardır.

Psyche, bir gece Eros’un yüzünü görmek için gizli bir plan yapar. Eros derin bir uykuya daldığında, elindeki yağ kandilini yavaşça onun yüzüne yaklaştırır. Gördüğü şey bir canavar değil, muazzam yakışıklılıkta bir tanrıdır! Şaşkınlık ve hayranlık içinde kalan Psyche’nin elindeki kandilden sızan kızgın bir yağ damlası, Eros’un omzuna damlar. Acıyla uyanan Eros, ihanete uğramanın kırgınlığıyla şu tarihi sözleri fısıldayarak onu terk eder:

"Aşk, şüphenin olduğu yerde barınamaz."

Psyche, kaybettiği aşkını geri kazanmak için Afrodit’in kapısına gider. Öfkeli tanrıça, ona yeryüzünde ve yer altı dünyasında yerine getirilmesi imkansız, ölümcül görevler verir. Psyche, aşkı uğruna akıl almaz acılara katlanır, sınavlardan geçer ve sadakatini kanıtlar.

Onun bu çabasını gören baş tanrı Zeus sonunda araya girer. Psyche’ye ölümsüzlük şerbeti (ambrosia) içirilir. Mitolojide "Ruh" anlamına gelen Psyche ve "Romantik Aşk"ı simgeleyen Eros, Olimpos Dağı'nda sonsuza dek birleşir. Çünkü gerçek bir aşk, ancak ruhun en ağır sınavlardan geçip olgunlaşmasıyla ölümsüzlüğe ulaşabilir.

Aşkın tarihi dersimden notlar: Bölüm 3 - Afrodit vs Eros

Antik Yunanlılara göre aşk, irademiz dışında gelişen kozmik bir güçtür. Eros okunu kalbimize bir kez fırlattı mı, teslim olmaktan başka çaremiz kalmaz. Tamamen kontrolümüz dışında gelişen bu karşı konulmaz duygu, antik dünyada iki farklı yüzle karşımıza çıkar: Afrodit’in hüsranla biten kör şehveti ve Eros’un getirdiği derin, romantik aşk.

Mitolojide deniz köpüklerinden doğan kusursuz bir kadın olarak tasvir edilen Afrodit, psikolojik dünyamızda çok daha ham ve tehlikeli bir gücü simgeler: Aşkın biyolojik, kontrolsüz ve fiziksel yönünü. Afrodit bencil, mülkiyetçi ve kıskançtır; sadece bedeni doyurmaya odaklanır ve hızla tüketmek ister.

Eros ise aşkın en derin, en dönüştürücü boyutudur. İlkel şehveti alıp anlamlı bir tutkuya, romantizme ve ruhsal bir bağa dönüştürür. Afrodit bizi yalnızca fiziksel çekime iterken, Eros’un oku bizi ötekinin ruhuna doğru bir yolculuğa çıkarır. Eros devreye girdiğinde aşk, biyolojik bir ihtiyaç olmaktan çıkıp uykuları kaçıran, uğruna şiirler yazdıran bir adanmışlığa dönüşür. Onun mutluluğu için kendi konforunuzdan vazgeçersiniz; çünkü Eros, aşkı bencil olmaktan çıkarıp fedakar kılmaktır.

Bir ilişkide sadece Afrodit varsa, o ateş saman alevi gibi hızla yanıp söner ve geriye sadece kül kalır. Ancak Eros’un peşinden gidip o ham enerjiyi ruhsal bir bağa dönüştürebilirseniz, aşk ölümsüzleşir. Nihayetinde biri bedeni doyurmayı hedefler, diğeri ise ruhu özgürleştirmeyi...